Lịch săn việc (shukatsu) cho du học sinh ở Nhật: từ thực tập đến naitei

Lịch shukatsu theo thông lệ

Với sinh viên tốt nghiệp tháng 3 và vào công ty tháng 4, lịch mà nhiều công ty lớn theo thường là: tháng 3 năm trước khi tốt nghiệp bắt đầu công bố thông tin tuyển dụng, từ tháng 6 năm cuối bắt đầu tuyển chọn như phỏng vấn, và từ ngày 1/10 năm cuối thì trao naitei (内定) chính thức. Các mốc này đến từ hướng dẫn mà chính phủ đề nghị doanh nghiệp tuân theo, chứ không phải luật.

Thực tế nhiều công ty bắt đầu sớm hơn. Thực tập mùa hè và mùa đông của năm trước khi tốt nghiệp đã thành cửa vào quan trọng, và có công ty trao naitei không chính thức (内々定) trước các mốc thông lệ. Công ty nước ngoài, startup và công ty vừa và nhỏ thường tuyển theo lịch riêng, có nơi tuyển quanh năm. Hãy coi lịch thông lệ là mốc tham khảo, không phải lời hứa về thời điểm của từng công ty.

• Khoảng 2 năm trước khi tốt nghiệp: tự phân tích bản thân, tìm hiểu ngành, đi hội chợ việc làm đầu tiên
• Mùa hè năm trước khi tốt nghiệp: thực tập mùa hè (thường nhận đơn từ mùa xuân)
• Mùa thu, mùa đông năm đó: thực tập thu đông, tìm hiểu công ty
• Tháng 3 năm trước khi tốt nghiệp: mở entry và bắt đầu các buổi giới thiệu công ty (説明会)
• Mùa xuân năm cuối: nộp entry sheet, làm bài kiểm tra năng lực, một số nơi phỏng vấn sớm
• Từ tháng 6 năm cuối: nhiều công ty lớn phỏng vấn
• Ngày 1/10 năm cuối: nhiều công ty tổ chức lễ trao naitei (内定式)

Từng bước gồm những gì

Entry (エントリー) là đăng ký bày tỏ quan tâm với công ty, thường qua trang tuyển dụng của họ. Sau đó là buổi giới thiệu công ty, nơi họ giải thích hoạt động kinh doanh và quy trình tuyển, rồi đến entry sheet (ES): câu trả lời viết về điểm mạnh, điều bạn nỗ lực nhất thời sinh viên và lý do muốn vào công ty.

Phần lớn công ty lớn sau đó cho làm bài kiểm tra năng lực như SPI, có phần tiếng Nhật và toán, rồi qua vài vòng phỏng vấn: thảo luận nhóm, phỏng vấn với nhân viên, rồi với quản lý và ban lãnh đạo. Mỗi công ty có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng, nên đa số sinh viên nộp song song nhiều nơi.

Naitei không chính thức (内々定) là lời hứa tuyển trước ngày trao naitei chính thức; naitei chính thức thường kèm thông báo bằng văn bản. Naitei thường có điều kiện là bạn tốt nghiệp, và với du học sinh, còn là xin được tư cách lưu trú cho phép làm công việc đó.

Du học sinh nên lên kế hoạch thế nào

Bắt đầu sớm hơn bạn nghĩ. Ở công ty Nhật, entry sheet, bài kiểm tra năng lực và phỏng vấn thường đều bằng tiếng Nhật, và nhiều nơi muốn khoảng N2 cho vị trí chung. Hãy dùng năm trước mùa săn việc để nâng tiếng Nhật công sở và tập viết về bản thân.

Chọn việc khớp với ngành học. Với visa kỹ sư (Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế), khi xét thường xem công việc có liên quan đến những gì bạn học ở đại học hay trường senmon không. Đặc biệt người tốt nghiệp senmon ở Nhật cần kiểm tra kỹ công việc có đúng chuyên ngành không. Biết điều này trước khi nộp sẽ đỡ mất thời gian vào những naitei về sau khó giải trình.

Để ý giờ làm thêm. Du học sinh có giấy phép hoạt động ngoài tư cách thường được làm tối đa 28 tiếng mỗi tuần, kỳ nghỉ dài thì được nhiều hơn. Làm quá giờ cho phép có thể gây rắc rối lớn khi xin đổi tư cách sau này, nên hãy ghi chép giờ làm và giữ trong giới hạn.

Đổi tư cách lưu trú sau khi có naitei

Có naitei rồi, bước tiếp theo là xin đổi từ tư cách Du học sang tư cách lao động trước khi bắt đầu làm. Nếu vào công ty tháng 4, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh thường bắt đầu nhận hồ sơ của sinh viên mới tốt nghiệp từ vài tháng trước, khoảng tháng 12; hãy xem thông báo mới nhất trên trang của Cục để biết chính xác ngày bắt đầu nhận và giấy tờ cần thiết.

Hồ sơ thường gồm giấy tờ của cả bạn lẫn công ty: bằng hoặc giấy chứng nhận dự kiến tốt nghiệp, bảng điểm, hợp đồng lao động hoặc thư mời làm việc, và tài liệu của công ty giải thích hoạt động kinh doanh cùng công việc bạn sẽ làm. Khi được chấp thuận, thường bạn nhận thẻ lưu trú mới sau khi nộp giấy chứng nhận đã tốt nghiệp. Chưa được duyệt đổi tư cách thì không được bắt đầu làm toàn thời gian.

Nếu tốt nghiệp mà chưa có việc, bạn có thể xin tư cách Hoạt động đặc định để tiếp tục tìm việc, thường cần thư giới thiệu của trường và cho phép tìm việc thêm một thời gian nhất định. Có điều kiện đi kèm, nên hãy hỏi phòng hướng nghiệp từ trước khi tốt nghiệp khá lâu. Mọi hồ sơ tư cách lưu trú đều do Cục Quản lý Xuất nhập cảnh quyết định.

Hỗ trợ từ phòng hướng nghiệp và Hello Work

Nơi đầu tiên nên tìm đến là phòng hướng nghiệp (キャリアセンター) của trường. Ở đó bạn được giải thích lịch shukatsu, sửa entry sheet, phỏng vấn thử và giới thiệu các tin tuyển gửi thẳng về trường. Nhiều trường có buổi riêng cho du học sinh, và thư giới thiệu để xin tư cách tiếp tục tìm việc thường cũng xin ở đây.

Hello Work, dịch vụ việc làm công thuộc Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi, cũng hỗ trợ du học sinh. Trung tâm Dịch vụ việc làm cho người nước ngoài ở một số thành phố lớn và Hello Work dành cho sinh viên mới tốt nghiệp (新卒応援ハローワーク) tư vấn việc làm, giới thiệu công ty và luyện phỏng vấn miễn phí. Bạn cũng có thể tìm tin tuyển trên Hello Work Internet Service.

Trên OlaJob bạn có thể lọc việc nhận du học sinh và các vị trí dẫn từ tư cách Du học sang visa kỹ sư.

Kế hoạch thực tế theo từng năm

Hai năm trước khi tốt nghiệp: tập trung tiếng Nhật, tìm hiểu ngành, đi hội chợ việc làm đầu tiên. Mùa xuân năm sau: nộp đơn thực tập mùa hè, chuẩn bị bài tự giới thiệu ngắn bằng tiếng Nhật. Qua mùa thu, mùa đông: tham gia thêm thực tập và thu hẹp danh sách công ty.

Từ tháng 3 năm trước khi tốt nghiệp: entry, dự buổi giới thiệu, nộp entry sheet. Mùa xuân sang mùa hè: làm bài kiểm tra và đi phỏng vấn. Có naitei thì gom giấy tờ đổi tư cách và nộp ngay khi Cục bắt đầu nhận. Giữ một hai phương án dự phòng cho đến khi được duyệt đổi tư cách.