Chuyển việc ở Nhật khi là người nước ngoài: thời điểm, thủ tục và luật visa

Tính thời điểm trước khi xin nghỉ

Cách an toàn nhất thường là tìm được việc mới rồi mới nghỉ việc cũ. Vừa làm vừa tìm giúp thu nhập không bị gián đoạn, lý lịch không có khoảng trống, và có thời gian kiểm tra việc mới có khớp với tư cách lưu trú không. Phỏng vấn thường có thể xếp buổi tối hoặc làm online.

Kiểm tra cả hạn lưu trú. Nếu sắp hết hạn, hãy tính xem nên gia hạn trước, hay chấp nhận việc mới sẽ được xem xét lúc gia hạn. Đổi việc ngay trước khi gia hạn vẫn được, nhưng giấy tờ của công ty mới và mức độ phù hợp của công việc mới sẽ được xem kỹ.

Nhiều người chọn thời điểm sau khi nhận thưởng, khi xong dự án hay đầu năm tài chính Nhật vào tháng 4, nhưng không có tháng nào là đúng tuyệt đối. Tuyển người có kinh nghiệm diễn ra quanh năm.

Nghỉ việc êm đẹp và đúng luật

Theo luật Nhật, người có hợp đồng không thời hạn nói chung có thể nghỉ việc nếu báo trước hai tuần. Nhiều công ty quy định trong nội quy là một tháng hoặc hơn, và làm theo trong chừng mực hợp lý sẽ giúp bạn ra đi êm đẹp. Hợp đồng có thời hạn thì quy định khác, nên hãy đọc hợp đồng trước.

Báo trực tiếp cho quản lý trực tiếp trước, sau đó nộp đơn nghỉ việc (退職届 hoặc 退職願) theo mẫu công ty dùng. Thống nhất ngày làm cuối cùng, bàn giao công việc kèm ghi chú rõ ràng, và trả lại đồ của công ty như thẻ nhân viên, thiết bị, thẻ bảo hiểm y tế nếu cấp qua công ty.

Bạn có thể còn ngày nghỉ phép có lương chưa dùng. Hãy bàn sớm với quản lý cách dùng cho khớp với lịch bàn giao. Nghỉ việc đàng hoàng, có kế hoạch cũng quan trọng về sau, vì có lúc bạn cần giấy tờ hay lời xác nhận từ công ty cũ.

Giấy tờ cần lấy khi nghỉ việc

Nghỉ việc ở Nhật có nhiều thủ tục, và có giấy tờ nghỉ rồi rất khó xin lại. Hãy lập danh sách và hỏi bộ phận nhân sự hoặc tổng vụ trước ngày làm cuối.

Nếu không vào công ty mới ngay, bạn còn phải lo bảo hiểm y tế và lương hưu: thường là đăng ký Bảo hiểm y tế quốc dân và Lương hưu quốc dân ở ủy ban quận, thành phố, hoặc tiếp tục bảo hiểm của công ty cũ một thời gian theo điều kiện nhất định. Thuế cư trú vẫn tiếp tục tính theo thu nhập năm trước.

• 源泉徴収票 (phiếu khấu trừ thuế): công ty mới cần để quyết toán thuế cuối năm, hoặc bạn tự khai thuế
• 離職票 (giấy nghỉ việc): cần để xin trợ cấp thất nghiệp ở Hello Work; nếu có khả năng cần thì nhờ công ty làm
• 雇用保険被保険者証 (thẻ bảo hiểm việc làm): công ty mới sẽ yêu cầu
• Giấy tờ có mã số lương hưu (sổ lương hưu hoặc thông báo mã số lương hưu cơ bản)
• 退職証明書 (giấy xác nhận nghỉ việc): có thể hữu ích cho hồ sơ lưu trú sau này
• Giấy xác nhận công tác ghi rõ nội dung công việc, hữu ích khi hồ sơ cần chứng minh kinh nghiệm

Visa kỹ sư: thông báo trong vòng 14 ngày

Nếu bạn có tư cách Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế, thường không cần xin phép chỉ vì đổi công ty, miễn là việc mới vẫn nằm trong phạm vi tư cách đó. Nhưng bạn bắt buộc phải thông báo cho Cục Quản lý Xuất nhập cảnh trong vòng 14 ngày kể từ khi nghỉ công ty cũ và trong vòng 14 ngày kể từ khi vào công ty mới. Có thể nộp online, qua bưu điện hoặc trực tiếp tại cục xuất nhập cảnh địa phương.

Việc mới vẫn phải khớp với tư cách. Nếu công việc mới không liên quan đến ngành học hay kinh nghiệm, hoặc không phải việc chuyên môn, bạn có thể gặp rắc rối ở lần gia hạn tới. Muốn chắc trước, bạn có thể tự nguyện xin Giấy chứng nhận tư cách lao động (就労資格証明書), thể hiện đánh giá của Cục rằng việc mới phù hợp với tư cách của bạn. Giấy này không bắt buộc, nhưng giúp cả bạn và công ty yên tâm trước kỳ gia hạn.

Không nộp thông báo có thể bị bất lợi trong các hồ sơ sau này và có thể bị xử phạt. Hãy giữ bản sao hoặc ghi lại mỗi lần đã nộp.

Tokutei Ginou: phải có giấy phép rồi mới được đi làm

Kỹ năng đặc định thì khác. Tư cách của bạn gắn với công ty tiếp nhận và ngành được chỉ định, nên muốn sang công ty mới phải nộp hồ sơ xin phép thay đổi tư cách lưu trú, và chưa được cấp phép thì chưa được bắt đầu làm ở công ty mới. Đi làm trước có thể bị coi là làm việc ngoài phạm vi được phép.

Thường gặp nhất là chuyển việc trong cùng ngành. Muốn sang ngành khác thì nói chung phải đỗ kỳ thi kỹ năng của ngành đó và đáp ứng các điều kiện khác. Khi nghỉ và khi vào công ty, bạn cũng phải nộp thông báo cho Cục Quản lý Xuất nhập cảnh. Quy định mới nhất có trên trang chính thức về Kỹ năng đặc định.

Khoảng thời gian từ lúc nghỉ đến lúc có giấy phép có thể không có thu nhập, nên hãy tính trước chi tiêu và hỏi công ty mới dự kiến thủ tục mất bao lâu.

Tránh khoảng trống và mốc 3 tháng

Người có tư cách lao động nếu từ 3 tháng trở lên không làm hoạt động của tư cách đó mà không có lý do chính đáng thì có thể bị xem xét huỷ tư cách lưu trú. Tích cực tìm việc sau khi nghỉ thường được coi là lý do chính đáng, nhưng bạn nên có bằng chứng như ghi chép các lần nộp đơn, phỏng vấn.

Cách bảo vệ tốt nhất là giữ khoảng trống thật ngắn: có naitei rồi mới nghỉ, nếu nghỉ trước thì lưu lại quá trình tìm việc, nộp thông báo đúng hạn, và chắc chắn việc tiếp theo khớp với tư cách. Nếu hạn lưu trú sẽ hết trong lúc chưa có việc, hãy hỏi ý kiến sớm, đừng để sát ngày.

Mọi quyết định về gia hạn, thay đổi hay huỷ tư cách đều do Cục Quản lý Xuất nhập cảnh đưa ra. Trường hợp phức tạp, hãy cân nhắc hỏi luật sư hoặc hành chính thư sĩ (行政書士) chuyên về thủ tục lưu trú.

Để lần chuyển việc tới thật sự đáng giá

Cập nhật 履歴書 và 職務経歴書 với kết quả cụ thể ở công việc hiện tại. Nhà tuyển dụng người có kinh nghiệm muốn thấy bạn đã làm ra gì, không chỉ chức danh.

Khi so sánh các lời mời, đừng chỉ nhìn lương: xem nội dung công việc và độ khớp với tư cách lưu trú, giờ làm và làm thêm, phụ cấp, công ty đã từng tuyển người nước ngoài chưa, và họ hỗ trợ gia hạn ra sao. Trên OlaJob bạn có thể lọc việc dành cho người đang có visa kỹ sư muốn đổi việc và việc chuyển đổi trong diện Tokutei.