Visa Kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou): kỳ thi, ngành nghề, hỗ trợ và giới hạn

Bài này dành cho ai

Người muốn làm việc tại hiện trường trong các ngành như điều dưỡng, nhà hàng, sản xuất, xây dựng hay nông nghiệp: du học sinh, thực tập sinh kỹ năng sắp hoàn thành chương trình, người ở nước ngoài đã thi đỗ, và người đang ở Nhật với tư cách khác mà đáp ứng điều kiện. Bài cũng là điểm khởi đầu cho công ty lần đầu tính chuyện tuyển Tokutei Ginou.

Điều kiện của số 1

Bạn phải từ 18 tuổi trở lên, sức khỏe tốt, đỗ kỳ thi kỹ năng của ngành và đỗ một kỳ thi tiếng Nhật: JFT-Basic của Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản, hoặc JLPT từ N4 trở lên. Ngành điều dưỡng cần đỗ thêm kỳ thi tiếng Nhật chuyên ngành điều dưỡng. Các kỳ thi được tổ chức ở Nhật và ở một số nước khác; lịch và địa điểm do đơn vị tổ chức thi của từng ngành công bố.

Nếu bạn đã hoàn thành tốt Thực tập kỹ năng số 2 (技能実習2号), bạn được miễn thi tiếng Nhật, và được miễn cả thi kỹ năng nếu nghề thực tập liên quan đến ngành Tokutei Ginou bạn chuyển sang.

Công ty tiếp nhận về nguyên tắc phải tuyển trực tiếp (chỉ ngành nông nghiệp và ngư nghiệp được dùng hình thức phái cử), trả lương ít nhất bằng người Nhật làm cùng việc, tuân thủ luật lao động, bảo hiểm xã hội và thuế, và đáp ứng điều kiện riêng của ngành như tham gia hội đồng của ngành đó.

Tổng thời gian ở Nhật bằng Kỹ năng đặc định số 1 tối đa là 5 năm, và về cơ bản không được đưa gia đình sang theo diện Gia đình (家族滞在).

Điều kiện của số 2

Số 2 yêu cầu đỗ kỳ thi kỹ năng cấp cao hơn của ngành và, ở nhiều ngành, có kinh nghiệm làm trưởng nhóm hoặc giám sát tại hiện trường. Một số ngành còn đặt điều kiện tiếng Nhật. Không giới hạn số lần gia hạn, và vợ/chồng, con có thể xin sang theo diện Gia đình.

Không phải ngành nào cũng có số 2. Ví dụ ngành điều dưỡng có con đường dài hạn riêng là tư cách Điều dưỡng (介護). Nếu định hướng lâu dài lên số 2, hãy kiểm tra trước ngành của bạn hiện có số 2 hay chưa.

16 ngành nghề

Theo quyết định của Nội các năm 2024, Kỹ năng đặc định gồm 16 ngành dưới đây. Danh sách và phạm vi công việc của từng ngành được xem xét lại định kỳ, nên hãy kiểm tra bản mới nhất trên ssw.go.jp.

• Điều dưỡng (chăm sóc người cao tuổi)
• Vệ sinh tòa nhà
• Sản xuất sản phẩm công nghiệp
• Xây dựng
• Đóng tàu và công nghiệp hàng hải
• Bảo dưỡng ô tô
• Hàng không
• Khách sạn (lưu trú)
• Nông nghiệp
• Ngư nghiệp
• Chế biến thực phẩm và đồ uống
• Nhà hàng (dịch vụ ăn uống)
• Vận tải ô tô
• Đường sắt
• Lâm nghiệp
• Công nghiệp gỗ

Kế hoạch hỗ trợ và tổ chức hỗ trợ đã đăng ký

Với số 1, công ty tiếp nhận phải lập và thực hiện kế hoạch hỗ trợ cả trong công việc lẫn đời sống. Công ty có thể tự làm hoặc ủy thác toàn bộ cho một tổ chức hỗ trợ đã đăng ký (登録支援機関) với ISA. Chi phí hỗ trợ không được bắt người lao động trả. Người có số 2 thì không cần kế hoạch hỗ trợ.

• Hướng dẫn trước khi vào làm về điều kiện lao động, công việc và cuộc sống ở Nhật
• Đưa đón sân bay khi sang Nhật và khi về nước
• Giúp tìm nhà, mở tài khoản ngân hàng, làm hợp đồng điện thoại
• Hướng dẫn sinh hoạt: nội quy nơi ở, quy định địa phương, liên lạc khẩn cấp
• Hỗ trợ làm thủ tục hành chính khi cần
• Tạo cơ hội học tiếng Nhật
• Tư vấn và tiếp nhận khiếu nại bằng ngôn ngữ người lao động hiểu
• Tạo cơ hội giao lưu với người Nhật ở địa phương
• Giúp tìm việc mới nếu hợp đồng kết thúc vì lý do từ phía công ty
• Phỏng vấn định kỳ và báo cáo cơ quan chức năng khi phát hiện vấn đề

Các bước thực hiện

Một số nước có thỏa thuận song phương khiến phía nước đó có thêm thủ tục. Ví dụ với người quốc tịch Việt Nam, hồ sơ thường phải có danh sách đề cử (推薦者表) được làm qua cơ quan chức năng phía Việt Nam. Trang của ISA có ghi chú riêng theo từng nước, hãy kiểm tra trước khi nộp.

• 1. Chọn ngành hợp với công việc bạn muốn, xem lịch và địa điểm thi.
• 2. Đỗ kỳ thi kỹ năng và kỳ thi tiếng Nhật, hoặc xác nhận mình được miễn nhờ đã hoàn thành Thực tập kỹ năng số 2.
• 3. Tìm công ty cùng ngành, ký hợp đồng Tokutei Ginou sau khi được giải thích điều kiện bằng ngôn ngữ bạn hiểu.
• 4. Công ty lập kế hoạch hỗ trợ hoặc ký hợp đồng với tổ chức hỗ trợ đã đăng ký; bạn khám sức khỏe theo mẫu quy định.
• 5. Nếu đang ở Nhật: nộp đơn chuyển đổi tư cách. Nếu ở nước ngoài: công ty xin COE, sau đó bạn xin visa.
• 6. Khi được cấp phép chuyển đổi, bạn nộp lệ phí bằng tem thu nhập (mức phí hiện hành xem trên trang của ISA), nhận thẻ lưu trú mới và giấy chỉ định (指定書) dán vào hộ chiếu, ghi tên công ty và ngành.
• 7. Bắt đầu làm việc. Lưu lại liên lạc của người phụ trách hỗ trợ và tham gia buổi hướng dẫn sinh hoạt.

Hồ sơ

ISA công bố danh sách hồ sơ theo từng ngành, chia thành giấy tờ về người nộp, về công ty và về ngành. Dưới đây là các loại thường gặp, không phải danh sách đầy đủ, và chuẩn bị đủ cũng không bảo đảm được duyệt.

• Đơn và ảnh; hộ chiếu và thẻ lưu trú nếu đang ở Nhật
• Giấy chứng nhận đỗ kỳ thi kỹ năng và tiếng Nhật, hoặc giấy tờ chứng minh đã hoàn thành Thực tập kỹ năng số 2
• Phiếu khám sức khỏe theo mẫu quy định
• Hợp đồng Tokutei Ginou và bản giải thích điều kiện lao động bằng ngôn ngữ bạn hiểu
• Kế hoạch hỗ trợ, hoặc hợp đồng với tổ chức hỗ trợ đã đăng ký
• Giấy tờ của công ty về đăng ký, tài chính và việc tuân thủ luật lao động, bảo hiểm xã hội, thuế
• Giấy tờ riêng của ngành, như chứng nhận là thành viên hội đồng ngành
• Nếu đang ở Nhật: giấy tờ cho thấy đã đóng thuế và bảo hiểm xã hội

Thời điểm nộp

Lịch thi, thời gian có kết quả, giấy tờ hợp đồng và kế hoạch hỗ trợ đều cần thời gian, còn thời gian xét duyệt thì khác nhau tùy cục và tùy hồ sơ, nên hãy lên kế hoạch trước nhiều tháng. Mỗi lần được cấp một thời hạn do ISA quyết định và phải gia hạn trước khi hết; với số 1, tổng cộng tối đa 5 năm. Mọi đơn chuyển đổi hay gia hạn phải nộp trước ngày hết hạn lưu trú hiện tại.

Những lỗi hay gặp

Nếu bạn từng có vấn đề với công ty cũ, có khoảng thời gian lưu trú bị gián đoạn hay còn nợ thuế, hãy hỏi riêng hành chính thư sĩ hoặc luật sư trước khi nộp.

• Thi đỗ ngành này nhưng lại vào làm công ty ngành khác
• Đi làm ở công ty mới khi chưa được cấp phép chuyển đổi
• Đóng tiền cọc cho môi giới hoặc ký cam kết phạt tiền. Cảnh giác với bất kỳ ai đòi tiền để đổi lấy việc làm hay visa
• Tưởng đang ở số 1 vẫn đưa được gia đình sang
• Bị giao việc ngoài phạm vi ngành ghi trên giấy chỉ định
• Để gián đoạn việc đóng thuế cư trú, lương hưu, bảo hiểm y tế
• Lên kế hoạch dựa trên danh sách ngành cũ